Dwarsbijlen

Geslepen stenen fungeerden in de Bandkeramische tijd als belangrijkste houthak- en timmergereedschap. Waarschijnlijk werden ze ook ingezet als wapens. Archeologen noemen deze stenen 'dissels'. Archeologen gaan er daarom vanuit dat ze als dissels of als beitels gesteeld waren (dus met de snede dwars op de steel); een andere naam voor een gesteelde dissel is dan ook een dwarsbijl. De Bandkeramiekers waren de eerste mensen die dit soort dwarsbijlen gebruikten.

De steensoorten die hiervoor gebruikt werden waren in de oudste fase van de Bandkeramiek amfiboliet en in de middelste fase basalt. Beide steensoorten komen niet in de buurt voor, maar kwamen via handel naar Limburg. Basalt werd onder andere gevonden in de Eifel en amfiboliet kwam zelfs uit de Westelijke Karpaten (Slowakije en omgeving). De handelsnetwerken in die tijd strekten zich dus behoorlijk ver uit.

Verschillende soorten disselbijlen.
Verschillende soorten dwarsbijlen. Bron: klik hier

Dwarsbijl met onderdelen. Copyright: Harry Vromen
Dwarsbijl met onderdelen. Copyright: Harry Vromen

Sittard – Fontys

In Sittard-Geleen werden bij de opgraving Sittard - Fontys een aantal mooie dissels gevonden. In totaal werden 6 disselfragmenten aangetroffen waaronder twee asymmetrisch afgesleten dissels: één van amfiboliet (rechtsboven) en één uit het Belgische Horion-Hozémont (linksboven). Vier fragmenten, waarvan er twee (links/rechtsonder) zijn afgebeeld, waren vervaardigd uit basalt afkomstig uit het Zevengebergte in Duitsland.

Dissels worden in het algemeen als bijgift in mannengraven teruggevonden. Slechts zelden werden ze teruggevonden in een vrouwengraf. Dissels en vuurstenen pijlspitsen worden door archeologen gezien als een statussymbool voor mannen met een hoge status in een nederzetting.

Dissels
Dissels

Dwarsbijlen

 

Video: Experimenteel archeoloog Hans Webeling en archeologe Tamara de Reus vertellen over dwarsbijlen.