1953/1954: Sittard – Mgr Claessenstraat / Thien Bunder

Opgraving Mgr Claessenstraat

In 1953 vond in aan de Mgr Claessenstraat een grote opgraving plaats, die onder leiding stond van professor Modderman. Dit was de eerste grootschalige Bandkeramiek-opgraving in Nederland.

Tijdens de opgraving werden niet minder dan 44 plattegronden van Bandkeramische huizen gevonden. Dat werd duidelijk door de vondst honderden verkleuringen in de grond: de plekken waar palen hadden gestaan. Verschillende huizen stamden uit de oudste periode van de Bandkeramiek, maar er waren ook huizen uit jongere periodes. 

Op basis van die dateringen stelde professor Modderman vast dat de nederzetting zich in de loop van de tijd verplaatst had van het zuidwesten naar het noordoosten.

Overzicht van de opgraving Mgr Claessenstraat.
Overzicht van de opgraving Mgr Claessenstraat.

Opgraving Thien Bunder

In 1954 werd er even ten zuidoosten van de Mgr Claessenstraat – in de wijk Thien Bunder – ook gegraven. Bij deze opgraving werden 4 huisplattegronden. Uit de Late Bronstijd / Vroege IJzertijd werd op het terrein een ovaal crematiegraf gevonden. In het graf lagen twee crematies, waarvan één in een urn.

Op basis van die dateringen stelde professor Modderman vast dat de nederzetting zich in de loop van de tijd verplaatst had van het zuidwesten naar het noordoosten. En dat de nederzetting tijdens de gehele Bandkeramische periode bewoond was geweest.

Vondsten

Tijdens de opgraving werden ook vele vondsten gedaan, waaronder flinke hoeveelheden aardewerk scherven, zowel versierd als onversierd.

 Twee speciale vondsten, waren de resten van een aardewerken lepel en van een mensenfiguurtje, een zogenaamde ‘idool’. Hoewel je wel enige fantasie nodig hebt om te voor te kunnen stellen hoe beide voorwerpen er ooit uitgezien moeten hebben.

Tenslotte werd er een huis gevonden waarvan de afvalkuilen veel voller zaten met vuursteenmateriaal dan normaal het geval is. Dit huis was blijkbaar de woning van een vuursteensmid, een daarmee een zeer vroeg voorbeeld van arbeidsspecialisatie. 

Overzichtstekening van de opgraving Thien Bunder.
Overzichtstekening van de opgraving Thien Bunder.

Huisplattegrond. De Y in het midden is een typisch kenmerk van boerderijen uit de oudste fasen.
Huisplattegrond. De Y in het midden is een typisch kenmerk van boerderijen uit de oudste fasen.

Links: fragment van een Bandkeramische lepel; midden: restant van een idooltje; rechts: gereconstrueerde potten.

Meer weten over idooltjes? Klik hier.

Bandkeramische huizen

Het belangrijkste resultaat van deze opgraving was dat professor Modderman definitief het idee verliet dat de Bandkeramiekers in zogenaamde hutkommen leefden, een theorie die archeologen tot op dat moment hadden. Vanaf deze opgraving weten we dat Bandkeramiekers huizen bouwden van palen en leem.

In 2013 en 2014 zijn respectievelijk in de wijk Thien Bunder en langs de Brugstraat kleinschalige archeologische onderzoeken uitgevoerd die aantoonden dat de nederzetting tot daar doorliep.

Reconstructietekening van een hutkom. Copyright: Mosasaurusfilm.
Reconstructietekening van een hutkom.

Reconstructietekening van een Bandkeramisch huis.
Reconstructietekening van een Bandkeramisch huis.

Meer informatie

  • Ivo van Wijk (2000) - Sittard Revisited. Twee opgravingen in de bandkeramische nederzetting van Sittard. Doctoraalscriptie.
  • P.J.R. Modderman – Die Bandkeramische Siedlung von Sittard. In: Palaeohistoria, Vol. VI-VII, Groningen, 1958/1959, p.33-120
  • A. Porreij-Lyklema (2013). Een grafveld uit de late bronstijd of ijzertijd; een inventariserend veldonderzoek proefsleuven en archeologische begeleiding conform opgraven te Sittard Thien Bunder.
  • A. Porreij-Lyklema (2014). Sporen van de bandkeramische nederzetting te Sittard; Een archeologische begeleiding conform protocol opgegraven.