1982/1983: Geleen – Urmonderbaan

Opgraving

In 1982 en ‘83 vonden langs de Urmonderbaan kleine opgravingen plaats in het zijspoor van infrastructurele werkzaamheden. Daardoor waren de werkomstandigheden niet ideaal.

Er werden er geen sporen van huisplattegronden gevonden, hoewel deze wel aanwezig moeten zijn geweest. Wel werd een groot aantal kuilen gevonden. Kuilen werden door de Bandkeramiekers voor verschillende doeleinden gebruikt: als afvalkuil, als leemkuil of als voorraadkuil (silo).

Uit de kuilen kwamen honderden vondsten tevoorschijn, waaronder aardewerk, vuurstenen en stenen werktuigen.

Vondsten

Allereerst het aardewerk: naast het ‘standaard’ Bandkeramische aardewerk zoals dat overal in het Graetheide gebied voortkwam, vielen met name twee potten op die qua versiering lijken op de Stichbandkeramik uit Thüringen en Bohemen.

Elke regionale groep kende haar eigen versieringsmotieven binnen het bekende bandkeramische repertoire. De vondsten geven aan dat door bijvoorbeeld ruilhandel deze verschillende groepen met elkaar in contact stonden.

Geleen_Urmonderbaan_fig19_13_crop_w1200 copy
Quartier d'Orange

Fragment van flessenhals
Fragment van flessenhals

Naast een flink standaard vuurstenen vondsten, viel daar met name een fragment op dat onder archeologen bekend staat als een ‘Quartier d’Orange’, oftewel een sinaasappelpartje.

Deze werktuigen worden regelmatig in bandkeramische nederzettingen teruggevonden wat er op wijst dat deze een integraal onderdeel van de bandkeramische gereedschapskist vormde. Deze werktuigen vertonen onveranderlijk dezelfde gebruiksporen van een momenteel nog onbekende activiteit.

Ook de vondst van een flessenhals was bijzonder.

Op Stichband lijkende aardewerkversieringen
Op Stichband lijkende aardewerkversieringen

Verder viel op dat er bovenmatig veel maalstenen werden gevonden in deze opgraving alsmede een grote hoeveelheid verkoolde zaden. De Bandkeramiekers maalden hun graan door met een loper over de legger te schuren, waardoor de graankorrels werden geplet. Soms ging bij het verdere bewerken van de graankorrels wat fout waardoor de zaden verkoolden en niet meer bruikbaar waren.

Meer informatie

Ivo van Wijk, Luc Amkreutz & Pieter van de Velde (red.) (in voorbereiding) ‘Vergeten’ Bandkeramiek. Een Odyssee naar de oudste neolithische bewoning in Nederland.

N.B.: alle afbeeldingen zijn afkomstig uit deze publicatie.